Co trzeba wiedzieć o poręczeniu kredytu?

Home / Kredyty / Kredyty- mieszkaniowe / Co trzeba wiedzieć o poręczeniu kredytu?

Co trzeba wiedzieć o poręczeniu kredytu?

  • wyślij na Facebook
  • wyślij na Digg
  • wyślij na Twiter
  • wyślij na Stumble
  • wyślij na Blogger
  • wyślij na Wykop

Niektórzy z nas z pewnością spotkali się z sytuacją, w której ktoś prosi o poręczenie kredytu. Najczęściej jest to rodzina, której trzeba pomóc poprawić zdolność kredytową, bo bank nie chce udzielić im kredytu hipotecznego. Czasami jednak są to osoby trzecie- znajomy, któremu potrzebny jest kredyt na samochód, pożyczka na rozbudowanie firmy itd. Niestety ci, którzy zdecydowali się poręczyć czyiś kredyt, nie zastanawia się zbytnio nad skutkami prawnymi, które mogą za tym iść. Bo przecież kredytobiorca zapewnił, że nie ma problemów finansowych. Bo rodzinie nie można odmówić. Zapewnienia zapewnieniami- mija jakiś czas i okazuje się, że musimy spłacić nie swój kredyt. Jak ustrzec się przed pułapkami, które mogą wiązać się z poręczeniem? Co powinniśmy wiedzieć, zanim zdecydujemy się na podżyrowanie kredytu?

Czym jest poręczenie?

zgoda na poręczenie kredytuPoręczenie kredytu to sytuacja, w której decydujemy się odpowiadać za czyiś kredyt, w momencie, gdy kredytobiorca zwleka z jego spłatą. W takim wypadku poręczyciel odpowiada za dług w ten sam sposób co sam dłużnik w zakresie wskazanym w umowie poręczenia. Musi on więc zaspokoić roszczenia wierzyciela (najczęściej banku) i zapłacić wymaganą kwotę. Poręczenie kredytu w bardzo prosty sposób wyjaśnione jest w samym Kodeksie Cywilnym, który definiuje je następująco:
Przez umowę poręczenia poręczyciel zobowiązuje się względem wierzyciela wykonać zobowiązanie na wypadek, gdyby dłużnik zobowiązania nie wykonał.
W praktyce zobowiązanie te związane jest najczęściej z zobowiązaniem pieniężnym, czyli koniecznością spłaty zaciągniętego kredytu lub pożyczki, jednakże może ono występować także w innej postaci- papierów wartościowych czy też nawet osobiście (np. gdy poręczamy za oskarżonego pozostającego na wolności przed prokuratorem).

Celem poręczenia jest zabezpieczenie spłaty długu kogoś innego. Jest to jeden z prostszych sposobów na poprawienie zdolności kredytowej kredytobiorcy. Dzięki umowie poręczenia wierzyciel zyskuje kolejną osobę, która w razie kłopotów finansowych dłużnika spłaci zobowiązanie. Poręczyciel traktowany jest w takiej sytuacji na równi z dłużnikiem, czyli staje się współdłużnikiem solidarnym- odpowiada on całym swoim majątkiem, zarówno tym obecnym, jak i przyszłym. Dlatego każdy powinien się dobrze zastanowić nad tym, czy w razie kłopotów kredytobiorcy, będziemy w stanie spłacić czyjś kredyt- nie warto liczyć na zapewnienia, że kredyt ten będzie spłacany bez problemu.

Zakres odpowiedzialności w poręczeniu

Decydując się na poręczenie kredytu, rzadko myślimy o odpowiedzialności, jaka na nas spada. Zakładamy, że w dłużnik spłaci większość kredytu, a w najgorszym przypadku będziemy musieli zapłacić niewielką kwotę. Niestety w praktyce bywa inaczej- okazuje się, że dług np. musimy spłacić w całości sami. W jakim zakresie odpowiadamy za czyjeś długi?

O zakresie zobowiązania poręczyciela rozstrzyga cały zakres zobowiązania dłużnika, co oznacza, że poręczyciel będzie odpowiedzialny nie tylko za pożyczony kapitał, ale również za zaległe odsetki z tytułu oprocentowania kredytu albo z tytułu opóźnienia w spłacie. Wspomniane odsetki to tzw. należności uboczne, które mogą z czasem przewyższyć wysokość długu głównego. Na szczęście czynność prawna dokonana przez dłużnika z wierzycielem po udzieleniu poręczenia (np. rozszerzenie zakresu pożyczki) nie może już zwiększyć zobowiązania poręczyciela. Poręczyciela obowiązuje tylko ten dług, który istniał w chwili podpisywania umowy (oczywiście z odsetkami i innymi kosztami). Warto postarać się o umieszczenie w umowie zapisu, mówiącego o ograniczeniu odpowiedzialności tylko do wysokości zaciągniętego kapitału, bez należności ubocznych, a nawet jedynie do ściśle określonej kwoty (bez względu na wartość kredytu czy odsetek).

Trzeba pamiętać jednak o tym, że można poręczyć także za dług powstały w przyszłości, ale tylko do określonej w umowie wysokości, tak aby być pewnym maksymalnego zakresu zobowiązania. Dodatkowo poręczenie nie musi trwać przez cały okres trwania umowy. Istnieje możliwość zastrzeżenia, iż poręczyciel odpowiadać będzie za zabezpieczenie spłaty długu tylko np. przez pierwsze 5 lat trwania kredytu- później bank nie będzie mógł zwrócić się do żyranta. Natomiast bezterminowe poręczenie za dług przyszły może być odwołane przez poręczyciela w każdym czasie, jednakże jeszcze przed powstaniem "drugiego" długu.

obowiązki w poręczeniu kredytuNależy pamiętać również o tym, w jaki sposób traktowany jest poręczyciel. Kodeks Cywilny zakłada, że w przypadku braku odmiennego zastrzeżenia poręczyciel jest odpowiedzialny w ten sam sposób jak współdłużnik solidarny. Współdłużnik solidarny ma obowiązek spłacić całość lub część długu na wezwanie wierzyciela, a inni dłużnicy nie muszą być w ową spłatę włączeni- to wierzyciel decyduje, kto ma spłacić dług i w jakiej wysokości. W rezultacie bank może zgłosić się w pierwszej kolejności do poręczyciela, bez uwzględniania samego kredytobiorcy. Jest to sytuacja o tyle niebezpieczna i krzywdząca, że dłużnik może całkowicie uniknąć spłaty kredytu, który sam zaciągnął. Banki dużo chętniej zgłaszają się do żyrantów w pierwszej kolejności, gdy posiadają oni lepszą sytuację materialną- wyższe dochody czy korzystniejszą historię kredytową. Warto więc zawczasu zatroszczyć się o odpowiedni zapis mówiący o zaspokojeniu wierzytelności w pierwszej kolejności przez dłużnika głównego, a dopiero po wyczerpaniu wszystkich środków dochodzenia należności (upomnienia, płatne monity, windykacja komornicza) zgłoszeniu się do poręczyciela.

Konsekwencje poręczenia

Zanim zdecydujemy się poręczyć obcy kredyt, musimy dobrze się nad tym zastanowić nie tylko ze względu na ryzyko spłacania czyjegoś zobowiązania, ale także na skutki, które możemy odczuć już po podpisaniu umowy.

Przed poręczeniem powinni bronić się przede wszystkim ci, którzy zastanawiają się nad zaciągnięciem własnego kredytu w przyszłości. Dlaczego? Ponieważ decydując się na poręczenie za kogoś, sami wiążemy się z danym zobowiązaniem aż do czasu jego całkowitego spłaty (oczywiście o ile umowa nie stanowi inaczej). Taka umowa jest więc postrzegana przez bank jako nasz dług, dlatego może on zaważyć na naszej historii kredytowej czy zdolności do spłaty własnego kredytu. Jest to szczególnie kłopotliwe w przypadku żyrowania kredytu hipotecznego, który może trwać kilkadziesiąt lat. Poręczenie, które może wydawać się błahostką, ponieważ jesteśmy pewni co do zdolności finansowej kredytobiorcy, może stać się przysłowiowym gwoździem do trumny- z obciążoną kredytem zdolnością kredytową sami możemy mieć problem z zaciągnięciem kredytu w przyszłości.

Prawa i obowiązki poręczyciela

Stając się poręczycielem, musimy liczyć się z pełnieniem pewnych obowiązków, które narzuca na nas umowa.

Przede wszystkim poręczyciel jest osobą, która potwierdza możliwość spłaty zobowiązania finansowego innej osoby oraz zobowiązuje się wobec wierzyciela, że wykona zobowiązanie dłużnika, gdyby ten ostatni sam go nie wykonał. Jest to główny obowiązek wynikający z samej umowy. Ponadto, jak już wcześniej wspomniano, żyrant jako dłużnik solidarny ma podobne obowiązki co główny kredytobiorca, w związku z tym wierzyciel może domagać się spłaty kredytu pomimo niezgłoszenia się do samego dłużnika (chyba że umowa stanowi inaczej). Jeżeli poręczyciel odmawia spłaty długu, musi się liczyć z takim samym traktowaniem, czyli poddaniu się egzekucji komorniczej (zajęciem dóbr lub pensji, zablokowaniem środków na koncie bankowym).

Pomimo powagi roli, jaką pełni poręczyciel, posiada on także szereg praw, które mogą pomóc w wyjściu z trudnej sytuacji.

Jeśli już stało się najgorsze i gdy z powodu windykacji przeprowadzonej przez bank musieliśmy spłacić całość lub część kredytu, to- jeśli tylko chcemy odzyskać swoje pieniądze- z pomocą przychodzi nam art. 376 § 1 Kodeksu Cywilnego, który mówi o roszczeniu regresowym. Jest to nic innego jak prawo poręczyciela do ubiegania się o zwrot poniesionych kosztów związanych z zaspokojeniem interesu żywiciela, czyli spłatą długu, w całości bądź w części. Dotyczy to zarówno spłaty dobrowolnej oraz przymusowej, dlatego możemy się starać o zwrot równowartości przejętego przez komornika majątku, przedmiotów, również z naliczonymi odsetkami. W związku z wytoczeniem postępowania regresowego bank ma obowiązek wydać poręczycielowi wszelkie dowody wskazujące zarówno na fakt spłacenia przez niego długu, jak i zaniedbania, jakiego dopuścił się w związku z tym sam dłużnik. Jeżeli jednak odmówi mu tego prawa, musi liczyć się z odpowiedzialnością za wynikłą z ego faktu szkodę, czyli odsetki, które ciągle się naliczają ze względu na wydłużony proces regresowy.

Poręczyciel ponadto ma prawo do informacji o stanie zadłużenia w każdym momencie trwania umowy- czy dłużnik bez problemu spłaca kredyt, czy były jakieś opóźnienia, jaka pozostała kwota do uregulowania. Jeżeli dłużnik główny opóźnia się ze spłatą, wierzyciel musi niezwłocznie zawiadomić o tym poręczyciela, w innym wypadku ponosi on przed nim odpowiedzialność za wynikłą z tego faktu szkodę (np. naliczone odsetki).

Umowa poręczenia

Poręczenie z reguły musi zostać zawarte na piśmie. Niezachowanie formy pisemnej skutkuje nieważnością owej umowy. Umowa ta nie musi jednak posiadać określonej formy (w sensie szablonu, wzoru), jednakże powinna zawierać najważniejsze dane oraz zapisy, czyli

  • umowa poręczenia kredytustrony umowy poręczenia- stronami w umowie poręczenia jest wierzyciel oraz poręczyciel. Konieczne będzie podanie wszelkich danych identyfikujących daną osobę lub instytucje, czyli imiona i nazwiska, daty urodzenia, adres, numer ewidencyjny dokumentów tożsamości, nr PESEL, NIP. Gdy jedną ze stron jest osoba prawna, konieczne będzie także podanie nr KRS oraz dane osoby uprawnionej do reprezentacji strony;
  • przedmiot poręczenia- jest to istotny element umowy, ponieważ poręczenie musi być powiązane z dłużnikiem oraz konkretną umową, która jest przedmiotem poręczenia (zobowiązanie główne). Należy w tej części przekazać wszelkie informacje dotyczące umowy głównej- dane stron umowy, przedmiot umowy, kwoty, terminy spłaty. Aby umowa była ważna, koniecznie trzeba nadmienić, że poręczyciel jest w pełni świadomy przedmiotu poręczenia i innych danych związanych z długiem;
  • zakres odpowiedzialności w umowie poręczenia- jest to zapis, który nie jest obligatoryjny, ponieważ w razie braku informacji obowiązują odpowiednie przepisy Kodeksu Cywilnego. Warto jednak zawrzeć w mowie zakres odpowiedzialności, warunki, a nawet jego kwotę oraz czas;
  • inne postanowienia umowy poręczenia- przykładowo w tej części umowy można zawrzeć zapisy mówiące o formie zawiadomienia poręczyciela o niewypłacalności dłużnika lub wspominające o odpłatności poręczenia;
  • podpisy stron umowy poręczenia. Każda ze stron poręczenia powinna zawierać własny egzemplarz umowy

O czym warto pamiętać przed poręczeniem kredytu?

Zawierając umowę poręczenia, warto pamiętać o ważnych zapisach, które mogą ułatwić życie poręczyciela. Powinniśmy także mieć na uwadze inne istotne kwestie związane z umową. Pamiętajmy zatem o tym, że:

  • w umowie poręczenia powinien być zawarty warunek obowiązkowego powiadamiania przez bank o każdym opóźnieniu w spłacie długu, zmianach w umowie głównej, oprocentowaniu i innych kwestiach związanych z długiem;
  • nie zawsze trzeba poręczać cały kredyt, ponieważ dla polepszenia zdolności kredytowej czasami wystarczy żyrować tylko jego część. Jest to dobre rozwiązanie również dla tych, którzy chcą mieć w przyszłości możliwość zaciągnięcia własnego kredytu bez zbędnego obciążenia innym zobowiązaniem;
  • warto ograniczyć swoją odpowiedzialność- postarajmy się o umieszczenie zapisów mówiących o wzięciu odpowiedzialności tylko za określoną część kredytu. Czy to będzie konkretna kwota, czy też ograniczenie się do kwoty głównej bez odsetek- zależy tylko od nas;
  • powinniśmy w umowie zapewnić sobie zabezpieczenie pierwszeństwa egzekucji spłaty długu z majątku głównego dłużnika tak, abyśmy odpowiadali za kredyt tylko w przypadku, gdy bank wyczerpie wszystkie możliwości;
  • kredyt powinien być dodatkowo ubezpieczony na wypadek śmierci kredytobiorcy. Umożliwi to zaspokojenie interesu wierzyciela z uzyskanego odszkodowania zamiast z naszej kieszeni;
  • w przypadku spłacania kredytu za dłużnika, należy dodatkowo samodzielnie informować o tym fakcie kredytobiorcę i upominać go do uregulowania należności. Z pewnością ułatwi to dochodzenie swoich roszczeń na drodze sądowej.
  • musimy reagować na wszelkie informacje i monity płynące z banku, aby nie dopuścić do powstania większych zaległości. Powinniśmy dążyć do jak najszybszego rozwiązania sprawy, a nie zamiatania jej pod dywan.

Czy warto poręczać czyiś kredyt?

pomoc w poręczeniu kredytuPoręczenie kredytu często wiąże się z dylematem moralnym, jaki musimy przejść. Z jednej strony pamiętamy o tym, że poręczenie może wiązać się z pewnymi obowiązkami i ryzykiem, jakim musimy na siebie wziąć. Z drugiej jednak jest nasza rodzina czy znajomi, którzy liczą na naszą pomoc. Jak z takiej sytuacji wyjść obronną ręką? Być żyrantem czy nie? W pierwszej kolejności zastanówmy się, czy rzeczywiście jesteśmy w stanie pomóc takiej osobie finansowo. Co się stanie, jeżeli będziemy sami musieli spłacać kredyt? Nie warto liczyć na zapewnienia, że jest to tylko formalność- umowa taka wiąże się z poważnymi obowiązkami, które mieliśmy okazję poznać.

Jeżeli jednak zapoznaliśmy się ze wszystkimi szczegółami związanymi z kredytem, zawarliśmy w umowie poręczenia wszelkie zabezpieczające nasze prawa zapisy oraz po prostu jesteśmy w stanie spłacić ewentualne zadłużenie, to nic nie stoi na drodze. Być może kiedyś to my będziemy potrzebowali czyjejś pomocy i w zamian za podżyrowanie czyjegoś kredytu, sami będziemy mogli liczyć na pomoc.

Przeczytaj też

Jak poprawić swoją zdolność kredytową?

Jak poprawić swoją zdolność kredytową? Decydując się na zaciągnięcie kredytu w banku, musimy mieć świadomość, że zostaniemy ocenieni przez bank pod wieloma względami- czy posiadamy wystarczający dochód, jakie mieliśmy zadłużenia, czy na czas spłacamy nasze długi itd. Często idziemy do banku z nastawieniem, że wszystko z naszą historią kr...

Kredyt na start

Kredyt na start Do decyzji o rozpoczęciu własnej działalności gospodarczej dojrzewa się wiele miesięcy, a w niektórych wypadkach nawet lat. Rozważamy każde za i przeciw, analizujemy rynek, dopieszczamy nasz "interes idealny" w głowie. Niestety prędzej czy później, każdy początkujący przedsiębiorca zderzy się z brut...

Kredyt konsolidacyjny

Kredyt konsolidacyjny Każdy konsument prędzej czy później będzie miał do czynienia z jakimkolwiek rodzajem kredytu- będzie musiał kupić lodówkę na raty, zaciągnąć kredyt hipoteczny, spłacić kartę kredytową czy też po prostu wziąć pożyczkę. Nie ma zbyt dużego problemu jeżeli ma na swoim koncie tylko jedno zobowiązanie. Co...

Wybieramy kredyt mieszkaniowy

Wybieramy kredyt mieszkaniowy Decyzja już podjęta- bierzemy kredyt mieszkaniowy. Sprawdziliśmy swoją zdolność kredytową, wybraliśmy wymarzone mieszkanie, czy też idealne miejsce na nowy dom. Co teraz? Na rynku istnieje wiele różnych ofert kredytu mieszkaniowego, banki bombardują nas kolejnymi promocjami i okazjami. Który produkt...